RSS

Etiket arşivi: Neyzen Tevfik

Koşma

Hicran kucağında tuttuğun sırdaş,
Çağlamış, bulanmış, durulmuş olsun,
Sözüne sazına güven de yanaş,
Kulağı ezelden burulmuş olsun.

Boş kafa gezdiren seyyahlar gibi
Keşkülünün delik çıkması dibi,
Ariften anlasın seçsin garibi,
Hakikat yolunda yorulmuş olsun.

Taban tepmiş olan gam kervanında,
Dostunu konuklar tatlı canında,
Koçlar gibi duran pîr meydanında,
Aslanlar yurdunda kurulmuş olsun.

Gel dese de bakma nâkes aşına,
Bir fırsat arar da kakar başına,
Dostun namert dehrin mihenk taşına,
Felaket pazarında vurulmuş olsun.

Duysun aşkın elindeki rebabı,
Okunsun alnında çile kitabı,
Neyzen gibi günahının hesabı,
Mezara girmeden sorulmuş olsun.

Neyzen Tevfikpencere-onu-cicegi

 
Koşma için yorumlar kapalı

Yazan: 31 Mart 2017 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

NEYZEN TEVFİK (YAŞAMI, KİŞİLİĞİ VE ESERLERİ)

Neyzen Tevfik, 14 Haziran 1879’da Bodrum’da doğmuştur. Doğum tarihi pek çok kaynakta 24 Mart 1879 olarak verilmişse de yaşadığı dönemde yayınlanan bir kaynağa göre bu tarih 13 Haziran 1879’dur. Alpay Kabacalı bu tarihin yanlış hesaplandığını, doğrusunun 14 Haziran olduğunu belirtmektedir. Neyzen Tevfik’in babası Bafralı Hafız Hasan Fehmi Bey, annesi Emine Hanım’dır.

Neyzen Tevfik, 7 yaşlarındayken şiirle ilgilenmeye başlamış, köyüne gelen saz şairlerinin şiirlerini dinleyip, beyitleri ezberlemeye çalışmıştır. Aynı yıllarda Bodrum’da Tepecik Kahvesi denilen deniz kenarındaki bir kır kahvesinde ilk kez ney sesini duymuştur. Duyduğu bu ses Tevfik’in iç dünyasında yeni ufuklar açmıştır. Bu dönemde ilkokuldaki arkadaşlarına başak sapından ve kamıştan yaptığı düdükleri çalmaya başlamıştır.

Bir ara hastalanmış, babasının memuriyeti dolayısıyla nakledildiği Urla’da da bu rahatsızlığı devam etmiştir. İlk sara nöbetini 31 Temmuz 1893’te geçirmiştir. Tedavi için İstanbul’a götürülmüştür. Pepo isimli bir doktor ilgi duyduğu şeylerle uğraşsın demiştir.

Bu dönemde 13-14 yaşlarındayken Urla çarşısında bir berber dükkânının önünden geçerken ney sesini duymuş ve burada ilk hocası berber Kâzım Ağa ile karşılaşmıştır.

Kardeşi Şefik Kolaylı, Neyzen Tevfik’in çocukluğunu şu şekilde anlatmıştır: “Tevfik, henüz çocuk iken pehlivanlığa merak etdi. Bu uğurda bir kolu kırıldı, biraz çarpık kaldı. Kendi, bu çarpıklığın ney üflemeye çok faidesi olduğunu söylerdi. Babam, Urla Rüşdi Mektebi muallimliğine tahvil olundu. Tevfik, babasiyle beraber Urla’ya gitdi ve avcılığa heves etdi. Âvarelik baş göstermeğe başladı. Boş gezenin boş kalfası oldu. Sar’aviyüşşekil bir hastalığa tutuldu. Doktorlara bakdırmak üzere anamla beraber İstanbul’a gönderildi. Hastalığın hangi maddeden ileri geldiği anlaşıldı. Urla’ya avdetinde doktorun tavsiyesiyle babam, onu ferah tutdu. Çok yaramaz olduğundan çok dayak yerdi. Diyebilirim ki babasından O’nun kadar dayak yiyen çocuk bu asırda azdır…Urla’da Kâzım namında bir berberden ney meşketmeğe başladı. Ney ile beraber bağlama denilen üç telli ufak zeybek sazını da çalmak isterdi, babam mâni olurdu. Nihayet İzmir İdadîsine gönderdi. Sar’a nevbeti avdet etti. Doktorların ihtariyle artık büsbütün serbest bırakıldı”.

İçkiyi çok defa bırakmıştır. Bir ara 5-6 ay içki içmemiş, bir kütüphaneye kapanarak mütemadiyen kitap okumuştur. Fakat bir dolaşayım diye evden çıktıktan bir süre sonra sarhoş olarak dönmüştür. Bir ara 4 ay kadar Üsküdar’da Şemsipaşa Medresesi’nde kalmıştır. Bu süre içinde de içki içmemiştir. Bir gün de yine bir gezip geleyim diye ayrılmış, bir hafta sonra sarhoş olarak, yüzü gözü yara bere içinde dönmüştür.

Ahmet Rasim’le tanıştıktan sonra Ma’lumât gazetesinde “İbnü’l-Fehmi Mehmet Tevfik” imzasıyla şiirler yazmıştır. İzmir’de Şair Eşref ve Tokadizade Şekip Bey’le tanıştıktan sonra yazmaya başladığı şiirlerinde hicvin ağırlığı görülmektedir. Bir dönem yönetim aleyhindeki hicivleri nedeniyle sorgulanmış ve tutuklanmıştır. Hapisten çıktıktan sonra 31 Ocak 1902’de önce İzmir’e ardından Kıbrıs’a gitmiştir. Larnaka’da valiye ney üflemiş, valinin ısrarıyla bir aya yakın süre burada kalmış, buradan da 1903 yılında Mısır’a gitmiştir. Mısır’da kaldığı sürece ney üflemeye devam etmiş ve kısa zamanda ün kazanmıştır. Burada “Özbekiyye” adlı bir kahvede ney üflemiştir. Manisalı İzzi Dede isminde bir arkadaşıyla beraber “Neyzen” kahvehânesini açmıştır. Mısır’da da yazdığı hicivler sonucu yönetimin tepkisini çekmiştir. 1905 yılında Şair Eşref’in Mısır’da çıkardığı Deccal gazetesinde yayınlanan hicvi nedeniyle İstanbul Hükümeti tarafından hakkında idam fermanı çıkarılmıştır. Fakat Meşrutiyetin ilânıyla affedilmiştir. Bir ara Kahire’de tutuklanmış ve hapsedilmiştir. Birbuçuk ay sonra serbest bırakılmışır. Yahya Bey isimli bir zenginle tanıştıktan sonra Mısır’ın edebiyat ve musiki çevrelerinde bulunmuştur. Mısır Hidivi aleyhindeki sözleri nedeniyle hakkında tutuklama kararı çıkarılmıştır. Üç yıl kaçtıktan sonra 8 Ağustos 1908 tarihinde İstanbul’a gelmiştir.

Nuri Engin, Neyzen Tevfik’in hiçbir makam ve mevkiye önem vermediğini, meyhanelerde sabahladığını, kaldırımlarda yattığını belirtmiştir. Arada bir dinlenmek ve içkiye ara vermek amacıyla hastaneye getirilmiştir. Bazen de kendisi çıkagelmiştir. Kendisine burada özel bir oda ayrılmıştır. Neyzen, kendisine ayrılan numaralı koğuşta bir imparatorluk kurmuştur. Kendine yakın bulduğu insanlar arasında, buradan ayrılıncaya kadar keyfince yaşamıştır. İçkiye ara vermek ihtiyacı duyunca burada kendi tabiriyle “tımara ve kalafata” çekilmiştir. Bazen de zorla getirilmiştir. Neyzen’in kalafat yeri Haydarpaşa ve Cerrahpaşa hastaneleri olmuştur. Sonraki yıllarda da Bakırköy Hastanesi. Neyzen, Bakırköy Hastanesi’ni kendi evi olarak görmüştür.

Doktorlarından Fahrettin Kerim Gökay, Neyzen Tevfik için şöyle demiştir: “Neyzen bedenî yapısından ruh bünyesine kadar girift komplike bir yaradılıştır… Neyzen için en büyük dileğim, muayyen normal psikolojik ölçülerile tartılamayacak bu değerin uzun yıllar millî fikir serveti olarak yaşamasıdır

Doktor Fahri Celâl ise O’nun hakkında şunları söylemiştir: “…Onun kadar ahbabı çok, olmadık insanlarla tanışan bir kimseyi tanımadım. Sanki mıknatıs gibi idi. Acaip mâceralar, tuhaf vak’alar, garip hâdiseler onun etrafında döner, hâdiselere karışır, vak’alara eşhas olur, seyircilikten ziyade işlerin içinde bulunurdu bütün hüviyetiyle…

Cahit Tanyol ise Neyzen Tevfik ile ilgili düĢüncelerini şöyle açıklamıştır: “O bende, ihatası ve hattâ anlaşılması güç, bir muamma tesiri bırakırdı. Deli deseniz deli değil, velî deseniz velî değil. Sürprizlerle yüklü bir insan. Ölçüye gelir bir tarafı yok. Fakat, kül halinde bakınca ondan daha ölçülü, ondan daha çok kendisine sadık olmuş bir ikinci örnek bulmak güç…”

Hayatı boyunca şatafattan kaçınan Tevfik, cenazesine çiçek gönderilmemesini, bunlara harcanacak paraların fakirlere ve hayır cemiyetlerine verilmesini vasiyet etmiştir.

Kendisine saraydan verilen madalyayı denize atmıştır. V. Mehmet Reşat tarafından verilen paralardan on kuruşu Tepebaşı’nda ayı oynatan birine vermiştir. Kırmızı atlas kesedeki 30 lirayı Galata’daki sokaklarda bulunan Rumeli’den göç etmiş arabacılara dağıtmıştır. Kendisine verilen III. Selim’in nısfiyelerinden birini ertesi gün sokakta gördüğü birine vermiştir. Bir arife günü fakir çocuklarını toplamış ve Mahmutpaşa’ya götürerek hepsini bayramlık elbiselerle giydirmiştir.

Talât Paşa’dan aldığı paraların çoğunu yolda rastladığı dilencilere dağıtan Neyzen, bir gün üzerindeki yeni elbiseleri sokakta gördüğü üstü başı çok eskimiş bir adama giydirerek eve dönmüştür. Bir başka gün de kendisine yapılan jübileden sağladığı parayı karısını ameliyat ettirmek isteyen; ancak işten çıkarılan ve ağlayan bir adama vermiş ve şöyle demiştir: “Boş ver, üzülme sen, jübile mübile derler bana yardım ederler, sen bunları al

Bir gün de ayı oynatan bir kişiye yardımcı olmak amacıyla ayı oynatmış ve kazandığı paraları bu kişiye vermiştir. Bir bayram arifesi Şehzadebaşı esnafı kendisini giydirdikten sonra Fevziye Kıraathanesine gitmiştir. Garibanları kahvenin ortasına tek sıra dizip üzerindekileri onlara vermiştir. Eski elbiselerini giydikten sonra; “bir de sevindiler ki garibanlar” diye keyiflenmiştir.

Neyzen, Mısır’dan İzmir’e döndüğünde bir konser düzenlemek istemişler. Bu amaçla onu giydirip, 500 lira vermişlerdir. Neyzen aldığı paraları köpeklerin boynuna takıp halka dağıtmıştır. Birçok zengin ona evlerinin, konaklarının, saraylarının kapılarını açtıkları hâlde Neyzen, bunları reddetmiştir.

Neyzen Tevfik, hiçbir zaman kendisini dinlesinler veya alkışlasınlar diye ney üflememiş, yayınlamak için şiir yazmamıştır. Bu yönünü şu sözleriyle belirtmiştir: “Şimdiye kadar ben, gerek sazımdan, gerek sözümden dünya menfaati temin etmek kahramanlığını gösteremedim”. Yakınları onun para kazanması amacıyla Beyoğlu’nda bir salonda taksim yapması için anlaşıp mukavele yapmıştır. O günün parasıyla iyi bir ücret alacaktır. Ancak ilk gün sahne aldığında ön masalardan iki kişinin konuştuğunu görünce taksimi bırakıp gitmiştir.

Neyzen Tevfik ucu bucağı olmayan bir hürriyete inanmıştır ve; “Ben hayatım boyunca hürriyeti aradım. Bulur gibi olduğum zaman ya gasbettiler veya çalıverdiler.” demiştir. O güne kadar sahip olamadığı değerleri sorduklarında ise şöyle demiştir: “Hayatımda iki şeye sahip olamadım: Para ve uşak! Paraya sahip olamadım; çünkü onda saklamaya; keseme doldurup üzerine düğüm vurmaya lâyık değer, kıymet bulmadım. Uşağa gelince; bunların en alçakgönüllüsüyle bir saat içinde senli benli olurum. Yüz-göz olur çıkarım. İkinci saatte hangimizin efendi, hangimizin uşak olduğunu
tâyin etmekte o da, ben de âciz ve zavallı kalırız
!

1948 yılında yaşamıyla ilgili olarak “Uzun derbederlik hayatımda, o kaldırımdan bu kaldırıma; o kapıdan bu kapıya; o diyardan bu diyara; ney’im ve mey’imle bir kuru yaprak gibi savruldum” diyen Tevfik, ömrünün son senelerinde hastanede bulunduğu sırada doktoruyla konuşurken kendini bir kırlangıca benzetmiştir. “… Ben de bütün ömrümce zevk âlemlerinden bu kırlangıç gibi birer yudum aldım ve kaçtım…” diyerek bir kırlangıç gibi belanın kâh altından, kâh üstünden geçtiğini söylemiştir.

Doktor Rahmi Duman Neyzen Tevfik ile ilgili şu değerlendirmelerde bulunmuştur: “Yirmi yıl süren yakınlığımız oldu ve hep o konuştu. Yanlış anlaşılmasın, bu süre içinde bir kez olsun, önceden anlattıklarını tekrarlamadı. Her gelişinde yeni bir ufku bütün yıldızlarıyla önümüzde parıltıya boğuyordu… Şaşılacak şeydir doğrusu. Bitirilememiş bir ilkokul öğrenimi üstüne nasıl koca bir kültür birikimi yüklenilebilir?.. Son derece kıvrak bir zekâsı olduğunu hiç unutmadan söyleyeyim ki 73 yıllık ömründe kendisine çok boş zaman ayırabilmiştir. İlim irfan sahipleriyle düşüp kalkmış… Şair Eşrefi tanıması talihinin bir tarafını yapmıştır… O’nu kim anlatmaya kalksa bir denizden ancak bir bardak verebilir, ya da içinde bu duygunun tortusu kalır”.

Ferit Öngören Tevfik için “Neyzen Tevfik’i sezmek belki mümkündür, fakat tanımak oldukça güç.” demiştir.

Neyzen Tevfik son yıllarında, ömrü boyunca hiç yaşamadığını söylemiş ve yazdığı eserlerin hiçbirini beğenmediğini belirtmiştir. Tevfik, kendisi dâhil hiç kimseyi şeklen önemsemeyen, doludizgin bir hayat yaşamış, hayata hicivle bakan, kendine özgü bir kişidir.

Tevfik, sanatının yüksekliği ve inceliğiyle “Neyzen Tevfik” unvanını kazanmıştır. Musiki ile şiir arasında yakın bir bağ bulunduğundan dolayı, aynı zamanda özlü ruhlu bir şairdir. Refik Ahmet Sevengil’e göre Neyzen Tevfik; “…musikici olarak eşsiz bir icracı idi, şair olarak büyük bir ustadır; aruz vezniyle arapcalı farscalı eski dilimizle üstün değerde şiirler yazmıştır

Münir Süleyman Çapanoğlu, İstanbul’a geldikten sonra günlük olaylar üzerine söylediği hicivlerle şöhreti gittikçe yayılan Neyzen’i “Filozof Şair” olarak tanımlamış ve yazdığı şiirlerle ilgili olarak şunları söylemiştir: “Tevfik’de bir san’atkâr dehası vardır. O, tam manasile bir şairdir. Özlü, ruhlu bir şair… Tevfik yazdığı her şiirde, söylediği her kıt’ada, her manzumesinde, dile getirdiği duyguyu, düşünceyi kalbile, ruhile, -bir kelime ile- bütün benliğiyle duymuş, hissetmiş ve sonra, kelimelere renk ve ışık vererek işlemiştir. Onun şiirleri bize yalnız bir şiir güzelliği getirmemiştir. Ayni zamanda, bir takım içtimaî fikirler de getirmiştir. Tevfik’in bütün şiirlerinde öz düşüncesinin derin hassasiyetini göstermekle beraber, beşerin küçüklüğünü, âdiliklerini, insanların hasis zevkler ve menfaatler uğrunda ne bayağılıklar yaptıklarını haykırmıştır. Eserlerinin en bariz ve en orijinal tarafı da burasıdır… Tevfik’in hicviyeleri de pek kuvvetlidir. Ve bunlar, ondaki san’at ve hiciv kabiliyetini gösteren dinamik birer nefisedir. Aktüaliteyi söyleyen ve her devre ait olan bu hicivler, her zaman zevkle okunacak şeylerdir. Hattâ, bunlara birer tarih de diyebiliriz.”

Ahmet Rasim Neyzen Tevfik’i “…Hake düşmüş bir cevher…” olarak nitelendirmiştir. Sadri Ertem ise O’nun için şöyle demiştir: “Neyzen Tevfik’i ben başka bir dünyadan bizim yaşadığımız âleme gelmiş bir yabancı insan gibi tanıdım ve her zaman bu hissim devam etti… Zaman geçti. Neyzeni ben iki müthiş vasıfla daha tanıdım. Şairlik ve heccavlık…

Edebiyatımızda Nef’i ve Eşref’ten sonra üçüncü büyük hiciv ustası olarak nitelendirilen Tevfik’in şiirleri eski edebiyat anlayışına bağlı olup, dili oldukça eskidir. Kültürümüze mal olmuş adlara, simgelere yer vermiştir. Halk bu şiirlerini çok sevmiştir. Bazı şiirlerinde Eşref ve Akif’in etkisi görülmektedir. Bazen duru bir dil kullanmış, açık sözlere yer verdiği gibi düşünceyle mizahı birleştiren şiirler de yazmıştır. Toplumsal sorunları ve yönetimi de eleştiren şiirleri vardır. Ayrıca insanlar arasındaki eşitsizliği, çıkarcı politikaları, çağdaşlaşma adına yapılan özentili davranışları kınamış, inanç özgürlüğü ve kadın haklarını savunmuştur. Yaşamın acılarını, toplumun bozukluklarını ele aldığı şiirler de yazmıştır.

Daha çok hiciv türünde başarılı olduğu şiirlerinde ki.isel kızgınlıklara ve öfkelere yer vermemiştir. Bu yönüyle Nef’i ve Eşref’ten ayrılır. Bazı şiirlerinde hayatın acıları, başından geçen üzücü olaylar, çağının bozuklukları ve milli yıkımlar yer alır. Şiirlerinde belli bir görüşü savunmaz. Aruz ölçüsüyle yazılan şiirlerinde vezin ve kafiye düşüklükleri görülür. Tasavvuf konularını bazen coşkun, bazen yavan bir anlatımla işler. Sadık Tural, Neyzen Tevfik’in edebiyatımızdaki milli edebiyat akımı içinde yer aldığını belirtmiştir.

Hiçbir şeyi ve hiçbir kimseyi dokunulmaz saymayan, toplantıların aranılan adamı haline gelen Neyzen’in yazdığı şiirlerdeki hicivlerin muhatapları bundan dolayı ona gücenmemişlerdir. Hatta bu durumdan iftihar duymuşlardır. En yakın dostu olan Mehmet Akif’i bile hicvetmiştir. Mehmet Ergün, bu durumu şöyle açıklamıştır: “…Hem değerleri, kurumları, kişileri acımasızca hicvetmek, hem de ne hicvedilenlerde ve ne de onlara tepki duyanlarda en küçük bir yankı bile uyandırmamak… Tek açıklaması olabilir bunun: ciddiye alınmamak…”

Bunun nedenlerinden biri de Tevfik’in hiçbir zaman gerektiği anda söylememesi, ortam ve koşulları dikkate alarak dengeci bir tutum takınmasıdır. Olumsuz bulduğu kişi ve kurumları etkinliğini yitirince hicvetmiş, bunu yaparken bile önlem almıştır. Ürünlerinden çok yaşamıyla ilgi toplamış, hiçbir yere oturtulamamış, yakıştırmalarla iyice zenginleştirilerek söylence kişisine dönüştürülmüştür. Dile getirdiği değil, dile getiriş biçimi önemsenmiş, kimi ne için hicvettiğine değil nasıl hicvettiğine bakılmıştır. Bu yüzden herkesi hicvetme özgürlüğüne sahip olmuştur. Bunun sonucunda hicivde sınır ve ölçü tanımamıştır. Hicvetmedik bir şey bırakmadığı gibi, hangi konudan yana, hangisine karşı olduğu bilinmezdi. Dün ak dediğine bugün kara derdi, dün olumsuz bulduğunu bugün olumlu bulurdu. Bunu yaparken de belli bir dünya görüşüne veya değer yapısına bağlı kalmazdı. Bu yüzden ürünleri kişiliğinin odağında değerlendirilmiştir.

Hakkı Süha, Neyzen Tevfik’in bu yönünü şöyle anlatmıştır: “…yirmi beş yıl geçti. Bu geniş zaman onu bana bin türlü ruh görünüşü içinde gösterdi. Evet bin türlüdür; fakat bin fasetalı bir pırlanta gibi…

Cemil Meriç, Neyzen Tevfik’in şairliğiyle ilgili olarak şu değerlendirmeleri yapmıştır: “Ney’inden yıldız yıldız nağmeler, kaleminden şimşek şimşek mısralar dökülen bu coşkun sanat adamı neden edebiyatı fetheden bir şöhret olamadı? Kaderi ipek bir kumaş gibi işleyen büyük aksiyon adamları yanında ruhu ipek bir kumaş gibi örseleniveren faniler var. Gönülleri meçhulün ve erişilmezin özlemiyle tutuşan bu ezeli mağluplar için dünyamız tahammül edilmez bir gurbettir… Neyzen’in hayatı akliyle koğuşlarıyla meyhane masaları, cinnetle deha arasında mekik dokumakla geçti. Gelenekler onun serâzat ruhunu çelik bir korse gibi sıkıyordu. Hayalinin geniş kanatları, sokaktaki insanlar gibi yürümesine, günahlarıyla zaafları büyük ve bâkir ruhların kanat çırptığı göklere yükselmesine engel oluyordu… Onda ne Fikret’in feragatkâr ruhu, ne Akif’in karakter salâbeti, ne de Namık Kemal’in zorlu iradesi vardı…

Neyzen’i yakından tanıyan Münir Süleyman Çapanoğlu’na göre; “Tevfiğin yazısı kargacık burgacıktır. Çok karışık yazar, kelimeler örümcek ayaklarına benzer. Bazen kendi yazısını okuyamaz; işin içinden çıkamayınca kızar, hiddetlenir.  Çok defa da, yazdığını anlayamaz, bir mana çıkaramaz… O’nun bu gaflet nöbeti çok sürmez, çabuk kendini toplar...” Şiirlerini ya bir meyhane masasının üstüne, ya hastane duvarı gibi bulunduğu yerin duvarlarına yazardı. Kardeşi Şefik Kolaylı Neyzen’in yazdığı şiirler üzerinde uzun süre uğraşmadığını söylemiştir. Mehmet Akif’e göre kendisi de bir kelime üzerinde günlerce uğraşırdı. Neyzen’in de bunu yapması halinde mükemmel eserler yazacağını söylerdi.

İyi ney üflemekle ün kazanan Neyzen Tevfik, perdeli bir saz olan neyi perdesiz bir keman gibi, sesleri birbirine bağlayacak biçimde üflerdi. Hastanede yatarken doktoruna; “…Ben bu sazı elime aldığım zaman ufuklardan bir ışığın yandığını, âdeta tren hatlarında (yol açıktır) işaretini veren smaforlar gibi, bana müzik yolu açıktır. Üfle diyen bir işaretin verildiğini görür, işte o zaman coşardım…” diyerek nasıl ney çaldığını anlatmıştır.

Bir gün Dresden operası müdürü Neyzen Tevfik’i dinlemiş ve “Bu adam yalnız çalmıyor, aynı zamanda besteliyor!”demiştir.

Münir Süleyman Çapanoğlu, Onun bu yönüyle ilgili olarak şunları söylemiştir: “…Ben musikiye meraklı bir adamım. Biraz da şarkı fala meşk ettim. Türkiye’nin en büyük, en üstat sazendelerini dinledim: Kemençeci Vasil gibi, tanburî Cemil gibi, udi Nevres gibi, kemanî Tatyos gibi. Bir hayli Neyzen de dinledim. Fakat Tevfik ayarında bir üfleyiciye, onun kadar sağlam hançerlisine rastlamadım. Onun o harika üfleyişi, taksimlerindeki o erişilmez kudreti, o coşkun sayhaları, maverai nağme oyunlarını, rüzgâra benzeyen sesleri hiçbir icrakârın sazından ve neyinden duymadım, işitmedim, dinlemedim. Neyzen, muhakkak ki, neyde bir merhaledir; neyde devir açan, devir yapan ve kapayan bir san’atkârdır”.

Neyzen Tevfik’in şiirleri okununca sadece bir hicviyeci değil, aynı zamanda büyük bir fikir adamı olduğu da anlaşılır. Zamanında yaşamış birçok kişiden daha vatansever olduğu görülmektedir. Bir konuşmasında Türk Milleti ile ilgili olarak şunları söylemiştir: “Yunanistan, bir Eflâtun yetiştirmiş. Bizim 20 milyonun her biri bir Eflâtun. Fakat asırlar boyunca, işlememişler bu milletin cevherini. Çünkü, işlerine gelmemiş…”

Hayvanları çok seven Tevfik evinde “Sarı” adını verdiği bir kedi besliyordu. Mısır’da bulunduğu sırada bir köpekle karşılaşmış ve adını Çakar Almaz koymuştu. Bu köpeği dönünceye kadar yanından hiç ayırmamış, yurda döndüğü zaman, İzmir’de Mevlevihaneye bırakmıştı. Mütareke günlerinde yanında boynundan zincirle bağladığı Kara Arslan dediği ufak bir köpek gezdirirdi. Ayrıca evinde mahallenin kedilerini beslerdi. Evi için “Burası kedilerin kervansarayıdır” derdi.

Neyzen’in “Mernuş” adını verdiği bir köpeği vardı. Bu köpek her yere onunla beraber giderdi. Neyzen, köpeği Mernuş’un ölümü üzerine şu şiiri yazmıştı:

Bu engin ayrılık canıma yetti,
Başımdan aşıyor kaderim Mernuş,
Bu yolda yazılmış fermanı kaza,
Bunu da gösterdi kaderim Mernuş..

Bağlanmıştım bütün kalbimle sana,
Şu fani cihanı okuttun bana..
Sen göçtükten sonra ben yan yana,
Hicranla gözyaşı dökerim Mernuş.

Bu yolda cahilim, bildiğim kısa,
Sen girdin toprağa, ben girdim yasa,
Haklı haksız hatırını kırdımsa,
Affet günahımı (Beşer)im! Mernuş.

Neyzen, çok sevdiği köpeği Mernuş için bir cenaze töreni bile düzenlemiştir. Muhittin Kutbay bu cenaze ile ilgili anılarını şöyle anlatmıştır:“Neyzen’in bu Mernuş’a yaptığı (cenaze töreni) de meşhurdur. Ölen köpeğini ipek gömleğine sararak kucağına almış, doktorlardan bazıları ile beraber hastanede ne kadar akıllı deliler varsa bir alayı vâlâ ile Neyzen’in peşine düşerek Mernuş’u götürüp mezarlığın dışında bir kenara gömmüşler. Üstadın o gün çocuk gibi hüngür hüngür ağladığını ve günlerce de yüzünün gülmediğini bu merasimde bulunanlardan bizzat dinlemiştim. Hayvan sevenlerin merhametli olduğunu en evvel bana bizzat kendisi ispat etmişti. Muhakkak ki Neyzen çok merhametli bir adamdı. Cebinde beş kuruşu varsa kendi ihtiyacını düşünmeden onu rastladığı bir fakire verdiğini çok gördüm….”

Siroz dâhil birçok hastalıkla mücadele eden Neyzen Tevfik, son yıllarında jübilesinin yapıldığı ġehir Tiyatrosuna geldiğinde halsizlikten ve bitkinlikten ayakta duramıyordu. Ölümünden bir sene önce düzenlenen bu gecede Aşık Veysel ile tanışmıştı. Aşık Veysel Neyzen Tevfik’in ölüm haberini alınca şu ağıtı yazmıştır:

Neyzen Tevfik dünyasını değişti
Tel sustu dil sustu neyler nicoldu?
Ebedî yurduna gitti kavuştu
Ağlasın kemanlar yaylar nicoldu?

İnsanlar fanidir eserler bakî
Neyzen’e de değdi feleğin oku
Döküldü badeler kahretti şakî
Gönüller coşturan neyler nicoldu?

Ne şöhrete tapmış ne mala tapmış
Ne doğruyu koyup eğriye sapmış
Ne bir gecekondu ne bir saray yapmış
Dünya benim diyen beyler nicoldu?

Selman Yaşar

Dipnotlar için kaynak: http://www.turkishstudies.netmernus
 
NEYZEN TEVFİK (YAŞAMI, KİŞİLİĞİ VE ESERLERİ) için yorumlar kapalı

Yazan: 11 Ocak 2016 in Şiir Gibi

 

Etiketler: ,

Neyzen Tevfik’in Şiirinde Mısır Günleri

51
Bazı davetlere, eğlentiye icab-ı zaman
Gidilir de buluşurduk bütün ihvan, yaran.
Gitgide söndü bu, tazyik-ı hükümet şiddet
Gösterip kalmadı bir yerde muhabbet sohbet.
Başlamışlardı fakirin izini takibe,
Bu ilerlerse eğer kaynarız elbette dibe
Düştü efkârıma endişe-i habs ü menfa,
Az zaman sonra zuhur eyledi, çok sürmedi ya!
Bab-ı Zabtiyye’de bir haylice müddet yattım,
Lûtf-ı Yezdan’la başımdan bunu da atlattım.
Çıktım amma tanıdıklar bana vermezdi selam,
Nerde olsam iki casus-ı lâin subh ile şam.
Reh-i takib ü tecessüste güderdi izimi,
Ben de ihvanı görünce çevirirdim yüzümü.
Anladım ki yaşamak burda benim çün müşkil
Olacaktır, sonu zindanda zaruretle sefil

Bir ölüm, başka çıkar yol olamaz terk-i vatan,
Ederim be, ne olur? Şimdi de efkâra plan
Bulmanın çaresi, yani vapura binmek içün
İzmir’e tezkire. Sonra? Onu da yolda düşün.
Hasbihal eyleyerek gönlüm ile dertleştim,
İki ay sonra hülasa vapura yerleştim.
Bir haber göndererek valideye İzmir ‘de
İstedim gelmesini yok ise korku, bir de
Açmasın kimseye asla şu benim gittiğimi.
Validem geldi görüştük, geceye doğru gemi
Demir aldı, Beyrut’u Kıbrıs’ı İskendere’yi
Tuttu, çıktık, karaya bastık ayak, ben de neyi
Yağlayıp pullayarak kendimi attım Mısır’a,
Şevk-i hürriyet ile sırtımı verdim hasıra.

52
Bir sabah Kahire’ye çıkmış idim erkenden,
Aramıştım oralarda iyi bir Türkçe bilen.
Biri çıktı, dedi: Çoktur burada Türk oteli,
Koyduk eşyaları bir faytona bindik, bedeli
Ne kadardır gecede, bilmeli öğrenmeliyim,
Cümle-i mamelekim yirmi kuruş, bir de ney’im.
Bir fırankmış, ne ise bir oda tuttum derhal,
Parasızlıkla bu yerde yaşamak emr-i muhal
Olduğu zihnime saplandı düşünmekte iken
Birisi sordu: “Birader yeni mi geldin sen?”
“Şimdi.”
“Fikrin burada çokça mı kalmak?”
“Bakalım.”
“Sanatın var mı?”
“Var az çok.”
“Ne yaparsın?”
“Kavalım”
Koltuğumdaydı çıkardım, bir iki nağme ile
Bir gezinti yaparak kestim. 0 âdem acele
Ellerimden tutarak kalk dedi, hem yalvararak,
Vardı halinde asalet, dedi:
“Yahu, bana bak!
Ben deminden seni tetkik ile meşgul oldum,
Keşfimin hepsini zatında tamamen buldum.
Sen kaçaksın, bura gurbet sayılır gerçi, fakat
Sanatın kıymet-i hakkı seni pür-şevk u neşat
Nerde olsan yaşatır, bak şu bina yok mu? Dolaş,
Karşıki dükkâna gir, sahibi Artin Karakaş
İyi âdemdir o, git, gör, ona ney üfle biraz;
Seni hem mangırda müstağrak eder hem i’zâz.”
“Necidir, söyle.”
“Fonoğrafcı, saatçi, tüccar

53
Haydi, hiç durma, o âdem bu “ney”’i çoktan arar”
Kalktım artık, köşeyi saptığım anda dükkân
Karşıma geldi, göründü: Kocaman bir camekân.
îçeri girdim, o esnada sual eylediler,
Ben de anlattım işin olmuşunu ser-ta-ser.
Hâsılı dinledi takdir ile iş verdi heman.
Hakladım beş lirayı, akşam olunca oradan
Beni irşat eden ehl-i dili buldum derhal,
Dedim eltâfını gösterdi Cenab-ı Müteâl.
Metelik girdiği anda cebe ten oldu çelik.
Doğru meyhaneye gittik, kafayı tütsüledik.
Kardaş olduk, yedik içtik, gece döndüm otele.
Dalmışım uykuya şükreyleyerek “Lem Yezel”‘e.

İki-üç sözle Mısır’da o geçen beş seneyi
Kapamak istiyorum, çünkü bu eyyamı iyi
Bir zamana bırakıp yazmalıyım dikkatle,
Ömrümün kısm-ı mühimmi sayılır bence hele.
Fikrimin orda zuhur eyledi istiklali
Ki bütün tarz-ı hayatım buna burhan-ı celî.
Olmadım kimseye bende, bana da yok kul olan,
Yaşadım sanatımın zıll-ı maaşında heman
Aldığım para, mukabil hüner ü sanatıma,
Çok mudur yoksa benim kıymet-i mahiyetime?
Görmedim bir gece endışe-i ferdasız ben
Geçmedi bir günüm azade-i enduh u hazen,
Kulak astırmadı yoksa bana derya-dillik,
Vermedim kahrına, eltâfına dehrin metelik.
Bakınız, durmak için işte huzur-Ullah’a
Bir temiz don bulamazsın ayağımda ki daha!

54
Şimdi şu kırk seneye baliğ olan sinnimde
Eski püskü görülen elbiseler eğnimde
Ya hazırdır, ya hediye. Bugün ısmarlamadan
Yapılan beş katı geçmez, buna vallahi inan!
Sinema, hayli fonoğraf ile yüzlerce plak,
Şahid-i marifetimdir benim. Üç beş avanak
île bir makbereye döndürülen hâk-i vatan
Beni takdir ederek besleyemez. Çünkü zaman,
Hani yazmıştım a Manzume-i İstanbul’daı,
Hüner ü marifetin düşmanıdır her yolda.
Bunu burda keselim, çünkü Mısır’dan bıktım.
Yazdığımdan iki ay sonra şu “na’t”ı çıktım.

Fakiri sen halas eyle Mısır’dan yâ Rasülallah,
Meded kıl, sırtımı kurtar hasırdan ya Rasülallah
Çamurla imtizaç etti pabuçlar altı yıl amma,
Çoraplar iştikâ eyler nasırdan ya Rasülallah!
Bela takip eder kaçtıkça, hikmet ben nedir bilmem,
Başım kurtulmuyor eşşekçe hırdan ya Rasülallah!
Züğürtlükten beni dilsiz sanırken çarşıda aşçı,
Eşek ekmekçidir evde bağırtan ya Rasûlallah!
Gelip de haneme her gün gürültü etmede daim,
Ne ister ben gibi bir tamtakırdan ya Rasûl-Allah?
Züğürtlükten fakirim öyle bin yıllık cenabet kim
Dayak yer girse hammama natırdan ya Rasûlallah!
Bu dünyada neler çektim bilirsin, lütfedip bari
Çıkarma rüz-ı mahşerde hatırdan ya Rasûlallah!
Gümüş, altın gibi madenlere çoktan darılmıştır,
Bulunmaz sikke Neyzen ’ de bakırdan ya Rasûlallah!

55
“İzmir” oldu vatana avdetin ilk iskelesi,
Sâz-ı hürriyetin ahengi bozukçaydı, sesi
Uymamıştı daha kanuna nizâmat-ı usul,
Telleri karma karış, hepsi de çangıl çungul!
Bu akordu yapacak ehl-i hüner elbette
Bulunur sanmış idik daire-i millette.
Bir gün Eşref ile bir yerde oturmakta idim,
Karşıdan görmüş idi Hazreti, Doktor Nâzım
Gülerek geldi, oturdu, dedi ki Eşref ona:
Gelecek şimdi Prens, baksana Kordonboyu’na!
Bu kadar halk birikmiş onu istikbale;
Bakın insaf ederek ortadaki ahvale.
Yakışan şimdi, size terk ile hırsı, kini,
Alınız daire-i sâ’ye Sabahattin’i.
Dedi Nâzım: “Bana bak Bey Baba, sen bil ki şunu,
Dediğin farz edelim olsa da, bizlerce sonu
Bir riyaziye-i katiyye ile müsbettir
Ki “Prens haşre kadar düşman-ı Cemiyettir.”
O vakit gördüm içinde vatanın hırs ile kin,
Bunu kim olsa ederdi o zamandan tayin.
Atladım bir vapura ertesi gün İzm ir’den,
Çıktım İstanbul’a, bir cuma günüydü erken.
Geçti eyyam-ı bela, geldi safanın sırası,
Mahfel-i zümre-i yarandı Direklerarası.
Ne kadar var ise erbab-ı sühan ihvandan
Toplanıp sohbet ederlerdi gönülden, candan.
O muhabbet yine baki diye pür-şevk u visal
Geldim amma hani ihvan, hani o feyz ü kemal?
Sahib-i fikret olanlarda taanüdle gurur,
Hepsi bir hiss-i tahakkümle safa-yâb-ı sürür.

56
Bezm-i yaranı güneşlendiren envâr-ı kulüb,
İhtirasât ile olmuştu tamamen mahcup.
Şımarıklıkla eşekli bütün etvârından
Sezilir, hissolunur hepsinin efkârından.
Yolda, çayhanede hayvancasına fiskoslar,
Arkasından bakarak herkesi tenkide dalar.
Hangi telkin ile safiyyet-i vicdan değişir?
Nal, yular bir de semer uğruna har olmaz a şîr!
Yâd-ı mazi ile az çok görüşürdük yine biz,
Oldu bir vaka sebep ayrılığa, dinleyiniz:

Ki bir geceydi o günler, “Sabah-ı Hürriyet”,
“Ferah”da oynanacakmış duyunca bir niyet
Edip biletleri aldım, gelince vakt-i dühûl,
Tiyatronun kapısında polisle süngülü kol!
“Yasak!” demişti bir asker, sebep nedir, sordum
Bilen yok ortada, hayli zaman da ben durdum.
Dedim biletleri versek de parayı alsak,
Yakıştı doğrusu hürriyet aşkına bu yasak!
Duyan kim? İşte o esnada koptu bir heyecan:
Yapış, bırak, şunu tut, dur, tokat,
Koşanla kaçan,
Arar mısın? Karakollarla süngülü asker
Yetişti ayrıca, oldu sokakta bir mahşer.
Nutuk, patırtı, rezalet, sada-yı hürriyet,
Dövüş, münakaşa, dava, rical-i Cemiyet!
Bu sürmüş altı saat, ben makama ermiştim,
0 kanlı mahbes-i maziye postu sermiştim.

Kıta

Şu otuz yıllık ömür terceme-i halimdir,
Şimdi kırkındayım, on yıl arada kaldı nihan.
Ahiretten dönüşümde o ölen “Neyzen” için
Karşıma çıktı şu suret ile “Eşkâl-i zaman”…

Neyzen Tevfikneyzen_tevfik

 
Neyzen Tevfik’in Şiirinde Mısır Günleri için yorumlar kapalı

Yazan: 12 Mayıs 2015 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Kıtalar

Şu otuz yıllık ömür terceme-i halimdir,
Şimdi kırkındayım, on yıl arada kaldı nihan.
Ahiretten dönüşümde o ölen Neyzen için
Karşıma çıktı şu suret ile Eşkâl-i zaman

1335

Câh ü mevki, karı çok oldu gözümden düşeli,
Bunların hiçliğini ben bilerek öğrendim.
Şimdi de kalmadı nakdin nazarımda kadri,
Kirli ellerde görünce paradan iğrendim!

Ayasofya, 1912

Sarıma ciddiyet ile sarf ederim sanatımı,
Ney elimde suyu durmuş kuru musluk gibidir.
Bezm-i meyde süfehânm saza meftun oluşu,
Nazarımda su içen eşşeğe ıslık gibidir!

*

Mahrem ettim ruhumun esrarına peymaneyi,
Dinlemez gönlüm bu emri nakzeden efsaneyi.
Secde kıldım sakiye pîr-i muganın aşkına,
Can ü dilden Kıble yaptım gûşe-i meyhaneyi.

1921

Hâl-ı fecre düşen beni anlar,
Bil-irade değildir ef’alim,
İhtirasatımın ayakucuna;
Yirmi yıldır gömüldü amalim.

Sermedi bir iştialin şule-i fanisiyim,
Türk’e ait ülkenin feryad-ı ruhanisiyim.
Aldığım kâfi bana Gazi-i Ekbef den nasip
Gölgesinde mabed-i vicdanımın bânisiyim!

Balıkesir, 1926

Çile-i cinnet ile oldu tamam,
İtikadım daha eksikti benim.
Toptaşı’nda hedef oldum garaza
Ehl-i iman dinimi …ti benim.

Toptaşı Tımarhanesi, 1927

Gözünü aç daha meydan var iken,
Dizginin cambaz elinde Neyzeni
Girmedim ya kapısından baktım,
Cennef ‘ı atpazarı sandım ben.

*

Borç götümden akıyor, lutf u kerem ağzımdan,
Menba u munsabını anlamayan bir lâğımım!
Bir elim ağzımı tutsa, bir elim de kıçımı
Birleşirdi o zaman belki sürurumla gamım!

Beyoğlu, 1931

Düşeli derd-i firakın ile sevdaya, meye
Müptelayım, deliyim, sinmişim esrar-ı neye.
Feleğin kahpe başında paralansın parası,
Ben güzel sevmeye geldim, değil ekmek yemeye.

Beyoğlu, 1933

Dersimi aldım musibetten, nasihat istemem,
Haddini bilmek cihanda bir vazifeyse eğer.
Varsa istidadı halkın hakkını idrak için
Zalimin her yumruğu binlerce Cebrail değer.

Beyoğlu, 1933

Gönlümün zaviyesinden dedi bir pîr-i mugan:
Gözünü yum, sağır ol, yut dilini, kes sesini!
Bilenin ağzına önce sıçıyor kahpe felek.
Sonradan sille ile patlatıyor ensesini!

Beyoğlu, 1933

Boka basmış gibiyim arza hübut eyleyeli,
Âdem’in sıçtığı balçık daha hâlâ yaştır.
İşimi emr-i İlahiye menut eyleyeli,
İşe bak ki başımı derde sokan kardaştır.

*

Hekimin hikmetine kim karışırsa ezilir,
Sekiz-on tek rakı mişvarımı menfur etti.
Her şeyi görme diye bak, beni ahkâm-ı zaman
Gözümün bir tekini yummaya mecbur etti.54

Bakırköy Tımarhanesi, 1934neyzen_tevfik_siiri

54 “ … 1934 senesi Haziran’ında bir gün iki sivil polis komiserinin muhaazası altında Bakırköy Müessesesi’ne getirildi, ayakta duracak halde değildi, burnunun üzeri, eli yaralanmıştı. Kan sızıyordu, sol güzü mosmor bir çürükle çevrilmişti. Göz kapaklan şişmiş ve gözünü kapamıştı. Ertesi gün kendine geldi, bir gün evvel çektirmiş olduğumu aşağıdaki resminin arkasına -bir sene evvelki muhaveremizi hatırlatan ve bir gün evvelki sergüzeştini anlatan- şu satırları yazıp bana hediye etti. Neyzen o sene aylarca bizd e kaldı…” Doktor Rahmi Duman Canveren Sultan, sayfa: 37. .

 
Kıtalar için yorumlar kapalı

Yazan: 12 Mayıs 2015 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Çok Şükür

Deli gönül, neyi özler durursun ?
Acınacak dostun, cânanın mı var ?
Dünya yansa yorganım yok içinde,
Harap olmuş evin, dükkânın mı var ?

Hatır, gönül bulamazsın birinde.
Dama dedi dişisinde erinde,
Vatan dedikleri yangın yerinde,
İnsanlığa hâlâ imânın mı var ?

Nene yetmez senin şu kuru kaval
Pîr aşkına sıkıldıkça durma, çal.
Maltadaki kurnazlardan ibret al,
Paran mı var, bağın, bostanın mı var ?

Sana giren çıkan nedir be dürzü ?
Be Allahın nümunelik öküzü
Ben mi yuttum on dört bin okka düzü,
Bekri Mustafa’dan fermanın mı var ?

Ne uymazsın zamaneye be domuz ?
Kırk senedir… ne verdin omuz.
Nâzır olmuş desem sana istakoz,
Reddedecek kılıç, kalkanın mı var ?

Çünkü neden ? Dalyanın yok, ağın yok,
Bir tek hamsi kızartacak yağın yok.
Ocağın yok, dalın yok, buğdayın yok,
Yoksa Gökalp gibi Tûran’ın mı var ?

Uyanmadın gitti, dalgın uykudan,
Sana ne be âlemdeki kaygudan ?
Dem vurursun siyasetten duygudan,
Beynelmilel bir imtihanın mı var ?

Feylesof’um dedi herif, pap çıktı,
Nâzır oldu, saman sattı sap çıktı.
Reçete şurup yazdı, hap çıktı,
Yutmayacak yoksa, âyanın mı var ?

İspermeçet zade (1), Kirpi (2), Pehlivan (3)
Yanaşması, o bayraklı Kahraman
Sadrazamlar içinde en düztaban (4)
İmzacılar(5) başı Mervan’ın(6) mı var ?

Çal nayını, ferahnâkte ver karar,
…n nazır …..ların müsteşar.
Kumda oyna çöp batmasın âşikâr
Düşünecek senin zamanın mı var ?

Kendi cihanında bak sen keyfine,
Kulak asma halkın hayfa-hayfine.
Tamburuna, kemânına, define
Sen de katıl, neyde noksanın mı var ?

Şu kırk yıldır senin daran alındı.
Suratına yüz bin kara çalındı.
Nasıl olsa şu bokluğa dalındı
Neyzen’den de büyük isyânın mı var ?


Tıp Fakültesi Hastanesi, Haydarpaşa, 9 Ocak 1921

Neyzen Tevfik

 
Çok Şükür için yorumlar kapalı

Yazan: 28 Nisan 2014 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Olur Ya!

Yatıp daldıktan sonra uyku içindeki sayıklama ki yazmadan hatırımda kalan parçaları:

Neyzen Tevfik, ne halt ettin yine sen?
İşin gücün hokkabazlıkla düzen.
Seni sevenlere çok selam bizden,
Başucunda duran ben Kur’an idim!

Bana yapış, oku kalb-i selimi,
İbadettir, zikret Rabb-ı Kerim’i.
Ey Azâb-ı Mukaddes’in nedimi,
Elindeki kalemde pinhan idim!

İlmi, fenni, mantığı, felsefesi
Buralarda yoktur ki çıksın sesi!
Sırtlarında birer tavuk kafesi
Gezdirirken ben yine irfan idim.

Feylesof Rıza’nın yediği herze
Saman olsun Hugo gibi öküze!
Balta lazım beynindeki pürüze,
Şekispir’i uyandıran çan idim.

Başka söz yok, şu yazdığım şeyleri
Bir sanattır desem, cinnet eseri!
Tolostoy da bir hiçliğin pederi,
Ben varlıkla ona tercüman idim.

Hem yerdeyim, hem gökte, hem pusuda,
Yıldızlarda, ateşte, tende, suda,
temiz bir kalb ile Jan Jak Rusa’da
Pek samimi görünen vicdan idim.

Akacak kan durmaz imiş damarda,
Demek her ne vaki ise hak orda.
Kasap, çoban benim, pençeyim kurda,
Koçta candım, kan idim kurban idim.

Bir lokmada yüz bin şahsiyetim var,
Kenz-i mahfi la-taayyün bu esrar.
Bir nevede nasıl etmiştim karar,
Bilirsin ya katrede umman idim!

Sirretteki ruhum, tenim surette,
Neyzen oldum vatan adlı gurbette.
Bir Azâb-ı Mukaddestim niyyette,
Teraneler içinde giryan idim.

Tıp Fakültesi Hastanesi, Haydarpaşa

Neyzen Tevfik

 
Olur Ya! için yorumlar kapalı

Yazan: 28 Nisan 2014 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Geçerim

Geçen gençlik günlerine yanmıyan
Yok gibidir, bense bakar geçerim.
Yoku vara, varı hiçe gömerek
Her solukta bir gam yakar geçerim.

Durulmadı gitti belirsiz başım,
Kardaşımdan başka herkes kardaşım.
Kader, zaman, kader, hicrân yoldaşım,
Dertli ırmak oldum, akar geçerim.
Devrin siyâseti pek saçma sapan,
Pişirdiği pazarlıklar çok yavan,
Matbu’atın ocağında kaynayan
Kazanlara bir kulp takar geçerim.
Araştırdım hakiykat notlarında,
Yok bir ma’na dehrin vur tutlarında,
Şi’rimdeki duygu bulutlarında
Bir şimşeğim, hicrân çakar geçerim.
Göz kapamam hiç bir Tûr’un nûruna,
Perde açtım İsrâfil’in sûruna,
Kalbimdeki yanan aşkın uğruna
Cehennemi yakar yıkar geçerim.
Anladın mı beni yakan o piri ?
Neyle meyle bak ne yaptı fakîri
Ebedleri kucaklıyan esiri
Ma’na gibi deler, çıkar geçerim.
Bulamazsın cevherimi bir kânda,
Gömülüyüm bir mukaddes nihânda,
Gönlümdeki ışığımla bir anda
Yüz bin Leylâ sever bıkar geçerim.
Neyzen gibi serserinin fakîyr’in
Mihrâbıyım içindeki zamîrin,
Men-Rabbüke diyen Münkir, Nekir’in
Defterini dürer, tıkar geçerim.
Tıp Fakültesi Hastahanesi 1337
Neyzen Tevfik
Bir anekdot:

-Allah aşkına bana söyler misin, dedim Neyzen Tevfik nerede yatıp kalkıyor?

-Burada, Hocapaşa Camii’nin bir tabutluğu var, oraya gider. Bir tabutun kapağını kaldırır, içine girer, kapağı da üstüne çeker ve rahat rahat uyur.

 
Geçerim için yorumlar kapalı

Yazan: 28 Nisan 2014 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Anladın mı?

Hicran destanını kendinden oku,
Mecnun’dan duyup da rivayet etme.
Aşkın Leyla’sını gördünse söyle.
Söz temsili bulup hikayet etme.

Yüz bin Leyla doğar alemde her gün,
Senin aradığın zevk, sefa düğün.
Tutacağın işi önceden düşün;
Daha ilk adımda nedamet etme.

Sevdanın oduna pek güvenilmez,
Tutuşurşan eğer kolay sönülmez.
Bu yolun hükmüdür geri dönülmez,
Canına kıymazsan seyahat etme.

İyi bak kabına, olmasın delik,
Boşuna taşırsın, gider gündelik.
Anında olmalı, ettiğin iyilik,
Alem duysun diye, inayet etme.

Kabe’den maksadın varmaktır yara,
Kör gibi tapınma, kara duvara,
Hızır’ı ararsan kendinde ara,
Bulamadım gibi rezalet etme.

Muhabbet herkesin aklını çelmez,
Gönül viranesi kolay düzelmez.
Alemden çekinme bir zarar gelmez,
Sen kendi kendine hıyanet etme.

Şen şatır gönlüne hicran dolmasın,
Gençliğin gülşeni gamla solmasın.
Neyzen gibi aklın yarda olmasın,
Özründen çok büyük kabahat etme.

Neyzen Tevfik

 
Anladın mı? için yorumlar kapalı

Yazan: 05 Şubat 2014 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Dudağında Yangın Varmış Dediler

Dudağında yangın varmış dediler,
Tâ ezelden yayan koşarak geldim.
Alev yanaklara sarmış dediler,
Sevda seli oldum, taşarak geldim.

Kapılmışım aşk oduna bir kere,
Katlanırım her bir cefaya, cevre
Uğraya uğraya devirden devre
Bütün kâinatı aşarak geldim.

Yapmak, yıkmak senin bu gamlı ömrü,
Ben gönlümü sana verdim götürü.
Sana meftûn olduğumdan ötürü
Sarhoş oldum Neyzen, coşarak geldim.

1937

Neyzen Tevfik

 
Dudağında Yangın Varmış Dediler için yorumlar kapalı

Yazan: 20 Aralık 2013 in Türk Şiiri, Şiir

 

Etiketler:

Hamam Sefası

Bir gün Neyzen arkadaşı çaycı Hacı ile İbrahim Paşa Hamamına gitmişlerdi. Keyif bu ya, hamamda âlem yapma arzusuna kapıldılar. Yani hamamda rakı içmek, birkaç gün ardı ardına demlenmek istediler. İki dost ufak bir damacanaya o devrin çok meşhur rakılarından olan ve Büyükada’daki manastırda bir papazin çektiği rakıdan– ki o yıllarda buna “papazın düzü” derlerdi– doldurttular. Bardak, kadeh, fincan alma lüzumunu görmediler. Hamam tasları ne güne duruyor? Rakıyı da kurnalardan birine döktüler, başına geçip taslarla içmeye başladılar.

Neyzen çaldı, Hacı okudu. Hacı okudu, Neyzen çaldı. Böylece günü geçirdiler. Rakı tükenince getirttiler. Üçüncü gün peştamalları da attılar. Çırılçıplak, ney çalarak, okuyarak, şiir söyleyerek günü geçirdiler. Hamamın sıcaklığı da onları bol bol terletiyor ve bu yüzden içki tutmuyor, adamakıllı sarhoş olamıyorlardı. Ne yapmalı? Neyzen hemen kararını verdi, sırtına bir peştamal alarak sokağa fırladı. Direkler arasındaki Sokrat eczanesine koşarak büyük bir sise eter aldı. Hamama dönünce eteri, rakıyı kurnaya döker. Başlarlar içmeye.

Taslar çoktan kurnanın dibinde, rakının içinde, kim çıkaracak? Esasen tasa ne hacet var, beygir gibi eğilip içmek dururken, eğilip lakır lakır içerler. Bu cümbüş dört gün sürer. Nasıl oluyorsa, iki kafadar Adem, Havva, Şeytan ve Cennet hakkında bir bahse, bir münakaşaya giriyorlar.

İki çıplak Adem in cennette nasıl gezdiğini, elbisesini, donu olup olmadığını konuşuyorlar. Ve nihayet Adem inde cennette kendileri gibi çıplak yaşadığına hükmediyorlar. Madem ki Adem Babamız çıplak gezerdi, onlar niçin gezmesin?”Gezerim, gezemezsin” derken Neyzen fırlayarak “Ben gezerim, iste Şehzadebaşı’na gidiyorum!” diyerek hamamın kapısından sokağa fırlıyor. Neyzenin çıkamayacağına inanan Hacı, belki dışarıda, soğuklukta gizlenmiştir düşüncesiyle Neyzen in peşinden -kontrol kaygısıyla- çıkıyor. Fakat Neyzen in sokağa çıktığını öğrenince, o da fırlıyor. Neyzen önde Hacı arkada, ikisi de çıplak, sakallar uzamış Şehzadebaşı’na kadar geliyorlar.

 
Hamam Sefası için yorumlar kapalı

Yazan: 20 Nisan 2013 in Anason Kokulu Şiirler, Şiir Gibi

 

Etiketler:

 
%d blogcu bunu beğendi: